Publieke waarde creëren: de overheid als platform.

In het boek ‘Macrowikinomics’ (2010) van Don Tapscott en Anthony Williams is een volledig hoofdstuk gewijd aan de veranderende rol van de overheid in het post-industriële tijdperk. Helaas is het boek niet in het Nederlands verschenen, in tegenstelling tot het eerste boek Wikinomics. 

Veel overheden, stellen de schrijvers, organiseren zichzelf nog steeds op basis van het industriële model van ‘command-and-control’. “De groeiende economie had wegen, naaisters, elektriciteit, spoorwegen en een geraffineerd leger nodig. Toen de overheid steeds groter werd, en de inkomsten toenamen, werd het nodig steeds meer uitgebreide procedures, structuren en controles in te bouwen, die allemaal langs de verschillende lagen van de professionele managers geleid werden.”
Open Source Overheid
Kan de overheid in onze internetdemocratie een nieuwe rol krijgen? Kunnen grootschalige, door internet mogelijk gemaakte overlegmomenten politieke besluitvorming verbeteren of meer inventiviteit brengen? Kan de overheid meer gaan samenwerken met burgers? Tapscott en Williams laten met talloze voorbeelden zien dat het kan: de Open Source Overheid. 

Zo noemen ze experimenten met het vrijgeven van overheidsdata aan burgers in Washington voor het bedenken van slimme toepassingen (‘Apps for Democracy’), het opruimen van illegaal afval in Estland door vijftigduizend vrijwilligers door gebruik te maken van GPS en Google Maps en de handen uit de mouwen te steken. 

Door op de juiste manier kennis, informatie, talent en energie in beweging te brengen kan de moderne overheid haar macht als een hefboom laten werken. De overheid als platform voor maatschappelijk innovatie. 
Virtual Alabama
De orkaan Katrina in Alabama zorgde voor de opkomst van een revolutionair platform. De overheden hadden te weinig informatie beschikbaar over de schade. De structuur en communicatie bleken ontoereikend. De gouvernaur van Alabama, Bob Riley, vroeg om luchtfoto’s digitaal te verzamelen en te delen met alle staten. Het eindresultaat was een opmerkelijk digitaal platform voor gedeelde besluitvorming genaamd ‘Virtual Alabama’. VBij toekomstige rampen een uitkomst. Denk aan een brand waarbij de brandweer snel toegang heeft tot plattegronden, taxaties en 3d modellen. De schrijvers zien ‘Virtual Alabama’ als een model voor massasamenwerking en openheid in de publieke sector.
Prioriteiten voor innovatie

Tapscott en Williams noemen in hun boek vijf prioriteiten voor innovatie. Deze vaardigheden zullen de overheden onder de knie moeten krijgen. Te weten:
1. Creëer een cultuur van openheid
2. Ontwerp platforms voor participatie
3. Start de dialoog en breng continue verbeteringen aan
4. Bescherm het publieke belang
5. Organiseer collectieve acties in de industrie.

Burger als deelnemer

In het nieuwe model wordt de burger een ‘prosumer’ van diensten. Hij kijkt wat hij nodig heeft en helpt mee om dat wat nodig is vorm te geven. Technologie is een middel die vergaande persoonlijke behoeften en voorkeuren van de gemeenschap kan toepassen op de diensten. In Nederland kennen we al initiatieven zoals verbeterdebuurt.nl waar burgers problemen en ideeën over hun buurt kunnen aandragen bij hun gemeente. En met DigiD heeft de overheid al een digitaal dashboard om al je gegevens te beheren. Een stap verder zouden hier meer diensten aan gekoppeld kunnen worden.

“De nieuwe golf van innovatie presenteert een historische gelegenheid om de overheid fundamenteel opnieuw in te richten, hoe en wat de publieke sector levert, en uiteindelijk, hoe de overheid interactie en betrokkenheid oproept bij de burger. Overheden kunnen en moeten deze uitdagingen aangaan. Nu is de tijd voor de overheid om een actieve en positieve rol te gaan spelen in haar eigen transformatie, of de veranderingen zullen haar slechts overkomen. Het proces is tegelijkertijd opwindend en pijnlijk, maar als ze niets doen is het een gemiste kans voor de overheid om haar rol in de maatschappij opnieuw te definiëren, en te helpen een nieuw tijdperk te lanceren: dat van de participerende overheid.”

In Nederland wordt inmiddels, met name door lokale overheden, volop geëxperimenteerd met bovenstaande modellen van betrokkenheid. Denk aan het uitdelen van wijkbudgetten, het veelgenoemde project wijbouweneenwijk.nl en de rol van de wijkcentra. Het gevaar bij al deze initiatieven is dat het een communicatie-truc wordt in plaats van een fundamentele verandering binnen de structuur van de overheidsorganisaties zelf. En daarbij is het vertrouwen van burgers in het geding. Want als de beslissers niet durven los te laten, zal het de overheid nog niet verder brengen. Maar als de overheid zichzelf een andere rol durft te geven, dan kan er een maatschappelijke beweging op gang komen die de samenleving van binnenuit kan verbeteren.

 

atomium

Home Widget 1

This is your first home widget box. To edit please go to Appearance > Widgets and choose 6th widget from the top in area six called Home Widget 1. Title is also manageable from widgets as well.